de Nieuwe opdrachtgevers

les Nouveaux commanditaires

Koenraad Dedobbeleer – Klein Willebroek

Opdrachtgevers - Vereniging Klein-Willebroek Dorp
Bemiddelaar - Joost Declercq
Klein-Willebroek, Belgie

Vereniging Klein-Willebroek Dorp is een groep van enthousiaste dorpsbewoners die tijdens de afgelopen jaren heel wat buurtevenementen organiseerde. Een culturele en feestelijke invulling van de jaarlijkse bevrijdingsfeesten, nieuwjaarsontbijt, recepties, af en toe een concert, een artistieke vakantiestage voor de kinderen van het dorp zijn enkele weerkerende activiteiten. Een vaste kern van een tiental mensen ijvert via deze weg voor herstel en versteviging van het wooncomfort van deze kleine leef-gemeenschap. Industrialisering én toerisme loeren immers om de hoek. Men wil dit lieflijk gehucht actief beschermen van binnenuit en misschien kan kunst deze missie ondersteunen.De groep is niet strikt afgegrensd en staat dus open voor andere geïnteresseerde buurtbewoners.

Het gehucht Klein-Willebroek is de plaats bij uitstek. Ietwat gevangen tussen water, wegen en industrie bezit het een eilandstatus. Slechts één officiële invalsweg verbindt deze idyllische plek met de hectische wereld rondom. Het uitzicht wordt bepaald door water (Rupel en kanaal), het oude sas en dito sashuis, pittoreske gevelrijen van arbeidershuisjes, een kleine jachthaven, … de skyline van Boom, maar ook door natuur (een eigen ‘bosje’, visput, natuurreservaat) én bedrijven. Na tal van overlegmomenten verkiest de hele groep om zich voor kunstintegratie te concentreren op het centrale Sasplein.

Snel wordt duidelijk dat het sociale aspect, in de zin van een ware ontmoetingsplek voor de inwoners van Klein-Willebroek, zeer belangrijk is voor alle leden van de groep. Over hoe dit zich via kunst moet vertalen, heerst lang geen eensgezindheid. Elementen als poëzie, licht, tijdelijk werk en monumentale architectuur, de creatie van een fictief verhaal versus het meenemen van de lokale geschiedenis (schippers, zoutwinning, baksteenindustrie) passeren samen de revue.

Inge lanceert digitaal enkele criteria in functie van een concrete opdrachtformulering.
Eric vult het aan:

Waar wij naar snakken is: leegte ('leegte' klinkt zo negatief, eerder 'strak', 'minimaal')
(alles moet weg)
Weg met toeristisch meubilair, ankers, polyester folklore, dorpse kleinheid
Verander voor ons een plein zonder ziel in een plek voor bewoners
Breng 'de wereld' binnen
Zet er geen solide monument voor in de plaats
Doe ons geen verhaal
Liever iets immaterieel
(zoals kleur en licht bijvoorbeeld)
Of functioneel desnoods
(om niet te zeggen, een bank, petanquebaan, of skateramp)
Stijlvol, modern
Toch wel een beetje kleur, aantrekkingspunt

Koenraad Dedobbeleers voorstel bestaat erin om de directe omgeving van het Sashuis in zijn functie te bevestigen en de leesbaarheid van de plek te onderstrepen. Het is voor hem zeer belangrijk dat daarbij tegemoet gekomen wordt aan een aantal pertinente vragen van de opdrachtgevers. De meest prangende van die vragen is de nood aan een dorpsplein.

Bij het onderzoeken van de opdracht viel het Koenraad op dat het gebied rond het Sasplein zoals het er nu bijligt in twee is verdeeld. In de meest radicale vorm van zijn voorstel zouden beiden delen van eenzelfde gebied weer bij elkaar worden gevoegd. Op die manier wordt het mogelijk om het plein rond het Sashuis en de Kapel op verschillende manieren door een verscheidenheid aan gebruikers te laten beleven.

Koenraad is van mening dat kunst geen plaats heeft als het als een onaanspreekbare monoliet nederdaalt in een omgeving die daar allerminst nood aan heeft. Daarom stelt hij een aantal sculpturen voor die de vorm aannemen van straatmeubilair. 
Meubilair dat praktisch en duurzaam is en dat tegelijkertijd ook zorgt voor een sculpturale aanwezigheid. Daarnaast wordt de omgeving mits een paar kleine aanpassingen heringericht. 

Het doel van de herinrichting bestaat er voornamelijk in om de functies van het gebied leesbaar te maken en alle overtollige elementen te verwijderen. Zo hoopt hij het Sasplein een identiteit te geven met een eigen gezicht maar waar velen zich toch mee kunnen associëren. 

Bij het binnenrijden van de dorpskern van Klein-Willebroek valt onmiddellijk op dat het plein weinig uitnodigt tot direct gebruik. De vele functies zijn nauwelijks op elkaar afgestemd en zorgen voor een niet harmonieuze omgeving. Men ontmoet een barrière van hagen, vlaggenmasten en elkaar tegensprekende signalisatie. In het algemeen gesteld : een onduidelijke ordening.

Door het verwijderen en hergroeperen van een aantal elementen zal het plein luchtiger worden.De kunstenaar constateert dat de haag een hindernis vormt tot het betreden van het plein. Door het herschikken van de aanwezige beplanting (en in minder mate, het toevoegen van nieuwe van dezelfde soort) wordt een grotere openheid en uitnodiging tot gebruik door de buurtbewoners en passanten nagestreefd. Een aantal voorzieningen van algemeen nut staan op dergelijk onpraktische manier opgesteld dat ze haast niet te gebruiken zijn. Een verstandige herschikking kan daarbij al heel wat helpen. De postbus en haag staan letterlijk voor het infobord en stadsplan waardoor dit zeer moeilijk consulteerbaar blijkt. 
De haag heeft hier dan weer het voordeel dat het de verschillende elementen groepeert. Daarom wil Koenraad de bestaande hagen lichtjes herschikken zodat ze duidelijker bepaalde zones afbakenen en een veelvoud aan elementen visueel samen brengen. Het is ook de bedoeling dat de toegang tot het VVV kantoor beter zichtbaar wordt. Het weghalen van de haag en het aanbrengen van een informatiepaneel zou hiervoor kunnen zorgen. Het bestaande pad wordt tot aan de straat doorgetrokken en zal zorgen voor een gemakkelijke bereikbaarheid.

Ook de integratie van sculpturaal interessant meubilair zal voor een grotere leesbaarheid en grotere eenheid binnen het gebied zorgen. De drie soorten zitbanken worden vervangen door één model. Met de vier soorten verlichtingspalen gebeurt iets gelijkaardig. De verscheidene aanplakborden worden ook door één model vervangen. De signalisatie wordt vereenvoudigd en opnieuw leesbaar gemaakt. Het is de bedoeling dat er sculpturaal slechts één (leesbare) identiteit overblijft. De vlaggenmasten worden verplaatst naar een andere locatie. In eerste instantie wordt gedacht aan een plek bij het veerpont of de tank, waar al een aantal masten staan.

De aanwezige sculptuur van de ‘trekker’ wordt eveneens verplaatst naar een andere locatie. Koenraad dacht hierbij aan een plaats in de buurt van de aanlegsteiger. Blijkbaar is deze sculptuur echter in vrij slechte staat en kan zeker ook een opknapbeurt gebruiken. De bestaande sokkel wordt behouden en het beeld wordt vervangen door een groot anker. Er worden 4 nieuwe sokkels, in dezelfde stijl en afwerking, van verschillende afmetingen toegevoegd voor de overige ankers en rivierkeien. Deze elementen vormen samen een sculpturaal geheel dat bij het binnenkomen van de dorpskern meteen opvalt maar dat ook nooit de toegang tot het plein of het zicht op het Sashuis zal belemmeren.

Koenraad Dedobbeleer

De naam Ann-Veronica Janssens bleef kleven bij de meeste opdrachtgevers. Omwille van het poëtische en sfeerbepalende karakter van haar werk en de internationale reputatie die ze er mee heeft opgebouwd, wilde de groep haar graag vragen om een voorstel uit te werken voor de gekozen plek, het Sasplein. Ann-Veronica Janssens wees de vraag niet af maar haar overvolle agenda noodzaakte de groep om toch op zoek te gaan naar een alternatieve kunstenaar. Koenraad Dedobbeleer kwam tenslotte als kunstenaar uit de bus. Hij destilleerde uit de pertinente vragen van de buurtbewoners de meest pertinente: het verlangen en de nood aan een echt dorpsplein. Het herinstalleren van een ontmoetingsplek voor buurtbewoners en passanten is dan ook de drijfveer geweest voor een aantal keuzes die weliswaar nog verder door de kunstenaar moeten uitgewerkt worden.